İşlenmiş gıda tüketimi kanser riskini yükseltiyor

450 bin 111 kişiden alınan verilerin analiz edildiği bir araştırmada, ultra işlenmiş gıdaların (UPF) tüketiminin üst solunum yolu ve sindirim sistemi kanseri riskini arttırdığı belirlendi

Haber Bülteni
Haber Bülteni Tüm Haberleri
Büyütmek için resme tıklayın

İngiltere’nin köklü eğitim kurumlarından Bristol Üniversitesi, ultra işlenmiş gıdalara (UPF) yönelik yeni bir araştırmayı gözler önüne serdi. Bristol Üniversitesi ve Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC) tarafından paylaşılan verilere göre, milyonlarca insanın severek tükettiği UPF’ler üst solunum yolu ve sindirim sistemi kanseri riskini yükseltiyor.

Yemek borusu kanseriyle bağlantılı

Araştırmacılar tarafından yapılan çalışmada, 14 yıl boyunca yaklaşık 450 bin 111 yetişkinden elde edilen veriler ışığında UPF’ler ile baş boyun ve yemek borusu kanseri arasındaki ilişki analiz edildi. UPF’ler ile belirli kanser türleri arasındaki ilişkileri inceleyen araştırmada, baş boyun ve yemek borusu kanseri arasındaki ilişkinin UPF’ler ile vücuttaki yağ oranına bağlanıp bağlanamayacağına odaklandı. Araştırma sonucunda, yüzde 10 daha fazla UPF tüketiminin yüzde 23 daha fazla baş boyun kanseri ve yüzde 24 daha fazla yemek borusu kanseriyle bağlantılı olduğu sonucuna varıldı. Araştırma sonucunda, vücuttaki artan yağ oranı ile kanser hücreleri arasındaki ilişkinin, istatistiksel olarak daha geride kaldığı paylaşıldı.

İşlenmiş gıda nedir

Uluslararası kaynaklarda, doğal durumu dışarıdan yapılan müdahalelerle herhangi bir şekilde değişikliğe uğramış gıdalara işlenmiş gıda adı veriliyor. Aslında işlenmiş gıda nedir sorusunun yanıtları oldukça çeşitli. Zira yıkanmış, temizlenmiş, paketlenmiş, doğranmış, pastörize edilmiş, pişirilmiş, konservesi yapılmış, kurutulmuş veya doğal hali başka bir şekilde değiştirilmiş tüm gıdalar zaten işlenmiş gıdası statüsünde. Diğer bir deyişle, bir gıdanın işlenmiş olması için illa içerisinde koruyucu, katkı maddesi, tatlandırıcı gibi kimyasallar bulunması gerekmiyor. Ancak gündelik hayatta kullanılan anlamına göre işlenmiş gıda nedir diye sorarsanız paketli gıda demek. Bu tanım oldukça eksik ve yetersiz. Örneğin resmi kaynaklara göre içerisine tuz eklenmiş bir sebze bile işlenmiş olarak kategorize ediliyor. Yine bilinenin aksine bir gıdanın işlenmesi, onu sağlıksız hale getirmiyor. Mühim olan gıdanın nasıl işlendiği. Sandığımız anlamda içinde kimyasallar, katkılar bulunan besinler için günümüzde çoğunlukla “ultra işlenmiş gıdalar” terimi kullanılıyor.

Rafine içerikler yer alıyor

Ultra işlenmiş gıdalar, ev tipi yemek hazırlama işlemlerinde kullanmayacağımız maddeler içeriyor. Kısacası, işlenmiş gıda olarak günlük hayatta kullandığımız gıdaların literatürdeki karşılığı ultra işlenmiş besinler. Örneğin renklendiriciler, tatlandırıcılar, yapay katkı maddeleri, hidrojenik yağlar, rafine içerikler ultra işlenmiş gıdaların içinde yer alıyor. “Yüksek oranda işlenmiş” de denilen maddeler arasında günlük tüketimi bir hayli yaygın olan birçok ürün var. Mesela; kahvaltılık mısır gevrekleri, hazır marmelatlar, cipsler, şarküteri ürünleri bunlardan yalnızca bazıları. Daha fazla örnek arıyorsanız, gazlı içeceklerin, paketli keklerin, atıştırmalık ve kurabiyelerin, dondurulmuş birçok yiyeceğin, hazır çorbaların, paketli çeşnilerin, paketli hamur işi ve ekmeklerin ultra işlenmiş gıdalar arasında olduğunu söyleyebiliriz. Hatta margarinler, eritme peynirler, hazır dondurmalar, uzun ömürlü tatlılar ve çocuklar için satılan çeşit çeşit şekerlemeler yüksek oranda işlem görmüş besinler arasında yerini alıyor. En sık kullanılan maddeler arasında; kıvam arttırıcılar, glikoz ve fruktoz şekerleri var. Ayrıca köpürtücü ve jelleştirici maddeler, monosodyum glutamat gibi lezzet arttırıcılar mevcut. Siz de gıda katkı maddelerini daha yakından tanıyabilir ve paketli gıda alırken etiketleri okuyarak daha bilinçli seçimler yapabilirsiniz.

Gıda işleme türleri nelerdir

Verdiğimiz bilgiler işlenmiş gıdaların hepsinin kötü olmadığını yeterince açıklamıştır ancak biraz daha detay paylaşmak istiyoruz. Gıda işleme, işlenmiş gıda nedir sorusuna yanıt verirken detaylandığımız üzere, besini  doğal halinden farklılaştırmaya dayanıyor. En sık kullanılan gıda işleme türleri ise şöyle sıralanıyor. Özellikle hayvansal sütlerde bakterilerden korunmak için uygulanan bir ısıl işlem türü pastörizasyon. Süt gibi gıdalara uzun ömür sağlayan işlem sayesinde zararlı bir çok bakteri arındırılıyor. Besinlerin daha uzun süre saklanabilmesi için konserve yapmak bir diğer yöntem. Salamura olarak da adlandırılan gıda işleme türü, kavanozun sterilize edilmesi ve besinin ısıl işlem sayesinde tazeliğini korumasına dayanıyor. Gıdaların nemden arındırılması ile yapılan kurutma işlemi, bir tür işleme yöntemi. Güneşte kurutma, vakumlu kurutma, ve dehidratör ile kurutma gibi birçok farklı çeşidi var. Fermantasyon da gerektirdiği metabolik süreçler dolayısıyla gıdaları dönüştürüyor. Turşu, kefir, yoğurt gibi maddeler de işlenmiş gıdalar arasında sayılıyor. Özellikle şarküteri ürünleri olan sosis, sucuk, pastırma ve salam gibi ürünler, etin işlenerek çeşnilendirilmesine dayanıyor. Çoğunlukla ısıl işlemden geçen bu yiyeceklerin birçoğu, içerikleri sebebiyle ultra işlenmiş gıda statüsünde bulunuyor. Gıda işleme türleri arasında yer alan ve evlerimize dahi sıkça kullandığımız bir diğer yöntem kızartma. Yağ içinde pişen besinler, işlenmiş oluyor.

Gıdaların doğal hallerinden farklılaştırılarak paketlenmesi, diğer işleme yöntemi. Kullanıcıların kolay muhafaza etmesi ve taşınması için tercih edilen paketler, eşlik ettiği her besini işlenmiş gıda hâline getiriyor. Peki tüm gıda işleme türleri gerçekten sağlıksız mı? Aslında değil. Örneğin evinizde besinleri, vitaminlerini ve enzimlerini koruyarak dehidratörlerle kolaylıkla kurtulabilirsiniz. Evinizin hijyenik ortamında uygun ısıda kuruttuğunuz gıdalar işlenmiş olsa da sağlığından ödün vermiyor. Ancak PFAS gibi maddeler içeren ambalajlarla paketlenmiş ürünlerin sağlığı konusunda soru işaretleri mevcut. Diğer bir deyişle pakette olan her gıdaya yaklaşırken biraz mesafe almakta fayda var. Elbette ambalajın yanı sıra ürünün içeriğine de dikkat etmek oldukça önemli.

İşlenmiş gıdalar sağlığınızı nasıl etkiliyor

Ultra işlenmiş gıdalar maalesef sağlığımızı olumsuz yönde etkiliyor. Yapılan çalışmalar, bir kişi ne kadar çok işlenmiş gıda yerse, ölüm riskinin o kadar erken yaşta olduğunu ortaya koyuyor. Tansiyon, kanser, obezite gibi birçok rahatsızlık bu besinlerde ilişkilendirilirken, tipik paketle atıştırmalıklar, tatlılar, hamur işleri ve şekerli içecekler kronik sorunlardan sorumlu tutuluyor. Ancak monosodyum glutamat gibi katkı maddelerinin zararları konusunda hala soru işaretleri var. Yine de alışkanlık yarattıkları aşikar. Kısaca, işlenmiş gıdaları yedikçe daha çok yemek istiyor ve daha çok tükettikçe kronik hastalıklara yakalanma riskini artırıyoruz. Peki işlenmiş gıdalar üzerine yapılan çalışmalar bizlere neler söylüyor? İşlenmiş gıdalar nedir? Dost mu, yoksa düşman mı?

Yapılan araştırmalara göre, yüksek oranda işlenmiş gıda tüketmek yüksek şeker alımı nedeni. Bunun da kardiyovasküler ölüm riskini arttırdığı düşünülüyor. Doymuş yağ oranı yüksek olan gıdaları sıklıkla tüketmek obezite nedeni. Oldukça yüksek kalori ve düşük besin değeri içeren işlenmiş gıdalar vücudu yoruyor. İçerisindeki katkı maddeleri ve koruyucular nedeniyle metabolizmaya zarar verebiliyor. Özellikle yüksek tuz içeriği tansiyon sorunlarına neden oluyor.

04 Ara 2023 - 17:50 - Sağlık

Mahreç  Haber Bülteni


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Tuna Gazete Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Tuna Gazete hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Tuna Gazete editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Tuna Gazete değil haberi geçen ajanstır.