Dünya ekonomik krizi 7 yılda atlatırken, Türkiye 4–5 yılda atlatacak. Kriz bittiğinde 2007’den yüzde 10 daha geride olacağız.
2010’un kriz fotoğrafı
Orhangazi’den çekildi
Orhangazi Ticaret ve Sanayi Odası’nın organize ettiği ekonomi toplantısına katılan Merkez Bankası Eski Başkanı Gazi Erçel ve Dünya Gazetesi Yazarı Ekonomist Rüştü Bozkurt, Türkiye’de de etkili olan küresel krizi değerlendirdi. Krizden çıkış yollarını anlatan Erçel ve Bozkurt, riskler her zaman her yerde olacaktır. Önemli olan krizlerin yönetilmesidir. Hükümetler krizleri doğru yönetirse sancıların daha az olacağını söylerken, Dünyada Türkiye’nin yatırım yapılabilecek en iyi ülke olduğunu söyledi.
Orhangazi’de Türkiye ve dünyadaki küresel krizinin değerlendirmesi yapıldı. Orhangazi Ticaret ve Sanayi Odası ekonominin ele alındığı bir toplantı düzenledi. Kaymakam Ertan Peynircioğlu, Belediye Başkanı İsmail Tartar, Garnizon Komutanı Yzb. Ahmet Uzun’un katıldığı toplantıya, siyasiler, sanayiciler, iş adamları ve sivil toplum kuruluşlarından da yoğun ilgi oldu.
Kaymakam ekonomik gerçeğe dikkat çekti
Orhangazi Kaymakamı Ertan Peynircioğlu, programda yaptığı konuşmada, devlet olarak bu ülkenin ve milletin kalkınmasını, müteşebbislerin, işadamların, sanayinin kalkınması ile doğru orantılı olduğunu bildiklerini ifade etti. Sanayi, işadamları ve müteşebbisler ne kadar güçlü olursa, milletin de refahı o kadar fazla seviyede gelişeceğinin bilindiğini söyleyen Peynircioğlu, ekonomistler ve iş dünyasının sorunlara olumlu bakmasından duyduğu memnuniyeti anlattı. Kaymakam Peynircioğlu, global krizin bir an önce tam manası ile bitmesini dilediğini söyledi.
Dünya ve Türkiye ekonomisi nereye gidiyor?
Merkez Bankası Gazi Erçel, dünyada ve Türkiye’de ekonomik krizi değerlendirirken şunları söyledi; Gelişen ülkeler ‘V’ şeklinde bir çıkışın içerisindeler. Ancak bu beklenenden çok yavaş. Yavaş cereyan etmesi demek bu ülkelerin az büyümesi, az ticaret yapması, az ticaret yapınca bütün dünyanın da yavaşça büyümesi demektir. Bu IMF’nin bir grafiğidir. Daha da önemlisi, IMF’nin tespitlerine göre büyüme bundan 7 yıl içerisinde 2007 düzeyinin yüzde 10 altında olacaktır’ dedi. Türkiye’nin kriz sebebi ile 2009 da 130 Milyar dolar kaybettiğini ifade eden Erçel, ‘Dünya bu krizi 7 senede atlatacakken, Türkiye 4–5 senede toparlayacak gibi görünüyor. Bu çok ciddi bir olay. Krizin etkisi nedir diye sorduğunuzda çalışıyor çabalıyorsunuz, bir milli gelir elde ediyorsunuz. Dünyada 60 Milyon dolarlık milli gelir, 55 Milyon dolara düştü. Kriz olmasaydı belki o 65 milyon dolar olacaktı. Krizden dolayı 10 Milyon dolarlık önemli bir kayıp var. Bunun anlamı cebimize daha az para giriyor, az kazanıyor, daha az üretiyoruz. Krizin etkileri tüm dünyada bununla ölçülüyor’ dedi.
Türkiye krizden çıkıyor
Türkiye’nin ekonomik krizden çıkışta olduğunu vurgulayan Gazi Erçel, milli gelire dikkat çekerek, ‘Dikkat edilmesi gerek hususlar var. Birincisi özel tüketim. Özel tüketim milli gelirin yüzde 70’ini yaratıyor. Bu, Eylül 2008’de azalmış, şimdi yavaş yavaş toparlıyor. İkincisi özel yatırım. Milli gelire olan katkısı eksilerde. Üçüncüsü kamu tüketimi. Krizdeki çizelgesine bakarsak kamu tüketimi durumu toparlamış. Dördüncüsü dış talep. İthalat ihracat arasındaki fark da katkıda bulunuyor. Dolayısıyla Türkiye’de çıkışta. Yılın dördüncü çeyreğinde, yani Ekim, Kasım Aralık’ta baz etkisiyle çıkmışız’ dedi. Bu tabloyu kriz başlangıcı ile karşılaştıran Erçel, ‘Türkiye olarak artıyı bulacağız’ dedi. Erçel ayrıca, dış kredi bulmakta sadece Türkiye’de değil tüm dünyada bir sıkıntı olduğunu ifade etti. Yine de 2010’da Türkiye’nin dış finansmanda sıkıntı çekeceğine inanmadığını söyleyen Erçel, bunun yükünün özel sektörün elinde olduğunu söylerken, ‘2009’da özel sektör gereken miktara yakın finansmanı buldu, 2010’da da bulacağına inanıyorum’ dedi.
Krizde zenginler %40 değişir
Dünya Gazetesi Yazarı Ekonomist Rüştü Bozkurt ise krizin sebep olduğu durumlara dikkat çekti. Her krizin işletmelerde mutlaka eleme yaptığına dikkat çeken Bozkurt, elemenin iki türlü olduğunu ifade ederek, ‘Ya hükümetle sivil toplum örgütleri elemeyi hep birlikte yönetiyorlar. Yada vahşi piyasaya bırakıyorlar. Piyasalarda elemelerden kaçmamız mümkün değil. Ama elemeyi en az zararla atlatmak için bir takım tedbirler almak gerekiyor. Demek ki tedbir alır, denetim ve gözetimler getirirseniz böyle krizlerde daha az zarar görürsünüz. İkincisi az yada çok zarar mutlaka ayakta kalanlara oluyor. Bu ayakta kalanlara da yine tedbir gerekiyor. Üçüncüsü, her krizden sonra bir ülkenin zenginleri yüzde 40 oranında değişir. Çünkü her kriz kendi fırsatlarını ve kendi zenginlerini yaratıyor. Göreceksiniz, bu krizden sonra Türkiye’de Bursa’da, Orhangazi’de zenginler yüzde 40 oranında değişecek. Ayrıca, her krizden sonra teknoloji mutlaka zıplayarak öncü alanlar doğuruyor. Tabi ki hükümeti eleştirebilir ama ben biraz kendimizi eleştirmeden yanayım. Ben kaç yıldır bu kriz geliyor, eleme olacak diyorum. En azından 5 yıldır şiddetle bu krizin uyarısını yaptım. Tedbir alınması gerektiğini söylemiştim’ dedi.
Yeni kriz uyarısı
Rüştü Bozkurt, küresel krizin uyarısını yaptığı gibi şimdi de yeni bir krizin daha gelebileceğini kaydetti. Bozkurt açıklamasında şunları söyledi; Önümüzdeki 3-4 yıl içerisinde Türkiye’de yerel yönetimlerin proje ve harcama denetimi getirilmezse banka krizi gibi çok büyük bir kriz yaşanacaktır. Belediyelerin proje ve harcama disiplinini denetim ve gözetim altına alınmazsa sosyal açığın yanında disiplinsiz nereye gittiği belli olmayan bir açık doğacaktır. Denetim olursa krizde olmaz.
İznik çinisi hediye edildi
Orhangazi TSO’nun ekonomi toplantısı soru cevaplar çeklinde devam etti. Toplantı sonunda Orhangazi Kaymakamı Ertan Peynircioğlu ve Belediye Başkanı İsmail Tartar Gazi Erçel ve Rüştü Bozkurt’a İznik çinisinden yapılmış vazo hediye ettiler. Toplantı sonrasında tüm konuklar zengin mönülü kokteyle katıldı.
İşte Gazi Erçel’in hazırladığı Türkiye’nin 2010 tablosu
Güçlü Yönler
Siyasi istikrarsızlık yok
Enflasyon düşük
Merkez Bankası ne yaptığını biliyor
Bütçe açıpı, önlem alınırsa, kontrol edilebilir düzeylerde
Cari açık sorunu şimdilik yok
Kriz yaşamış ve deneyim kazanmış bir ülkeyiz
Dünya ekonomileri düzelince bizde düzeleceğiz
Bankacılık sektöründe sorun yok
2010 Yılı Temel Senaryo
Büyüme %3.5
Enflasyon %6-7
İşsizlik %15
Kamu Finansman Dengesi %7
Kamu Borcu/Milli Gelir %47
Cari Açık/Milli Gelir %2
Merkez Bankası Faizi %6.25
Dolar Döviz Kuru 1400-1500
Riskler
Ekonomik Riskler
Türk Ekonomisinde riskler
Dünya Ekonomisinde riskler
Ekonomi dışı riskler
Türkiye Ekonomisinde Riskler
İşsizlik
İç ve dış talebin canlanmaması
Dış kaynak akışında yavaşlama
Bütçede popülarizm
Sosyal güvenlik sisteminin açığı
Özel sektör firmalarının mali durumu vge banka kredilerinin kalitesinin bozulması
Kayıt dışılık
Orta Vadeli Programın kredibilitesi
Dünya Ekonomisindeki Riskler
Ekonomik canlanmanın gecikmesi
ABD ekonomisindeki kırılganlıkların giderilmesi
Enflasyonun baş kaldırması
Doların süratli ve kısa süreli düşüşü yada artışı
Petrol dahil mal fiyatlarının artması
Likiditenin daralması,
Faiz artışlarının başlaması
Carry trade riski
EM'lara risk iştahının azalması
ABD-Çin gerginliği
Ekonomi Dışı Riskler
Yaklaşan seçimler
Açılım gerginlikleri
Kuzey Irak sorunu
Yolsuzluklar
İç politik çekişmeler
Terör
Orta Vadeli Program
Yıllar Milli Gelir Kamu Finansman Dengesi İşsizlik Enflasyon Cari Açık
2009 -6.0 -6.6 14.8 5.9 -1,8
2010 3.5 -4.9 14.6 5.3 -2.8
2011 4.0 -4.0 14.2 4.9 -3.3
2012 5.0 -3.2 13.3 4.8 -3.9
